کلید واژه عزل
کلید واژه عزل
به نام خدا
سلام
امروز می خواهیم راجع به ریشه [ع ز ل] صحبت کنیم و کلید واژه ما عبارتست از:
عزل
معنای اصلی این ریشه، برکنار شدن فرد از کاری است که در جریان آن قرار دارد، مثل منع و کناره گیری از زن در ایام حیض.
عَزْل مصدر از این ریشه بوده به معنای برکناری، جدایی و اخراج است.
اِعْتِزال مصدر از باب افتعال بوده به معنای کناره گیری کردن و دور شدن است.
مُعْتَزِل، اسم فاعلی از این باب بوده به معنای کناره گیری کننده است.
√ مُعْتَزِلَه، نام فرقه ای از مسلمانان است که از مجلس درس حسن بصری کناره گیری کردند.
️نکته:[ ة ] در کلماتی مثل معتزله، اشاعره، صوفیه و... ة تانیث نبوده و دلالت بر طائفه یا فرقه و گروه دارد.
مَعْزول اسم مفعولی از این ریشه بوده به معنای برکنار شده است.
مَعْزِل بر وزن مَفْعِل (مثل مَجلس) اسم مکان از این ریشه بوده به معنای کنار و دور است.
عُزْلت به معنای گوشه نشینی و خلوت است.
و حالا می پردازیم به مثالهای قرآنی این ریشه:
عَزْل: بر کنار کردن
مثال: وَمَنِ ٱبْتَغَيْتَ مِمَّنْ عَزَلْتَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكَۚ: و هرگاه بعضى از آنها را که بر كنار ساختهاى بخواهى نزد خود جاى دهى، گناهى بر تو نيست
اِعْتِزال: کناره گیری کردن
مثال: وَإِن لَّمْ تُؤْمِنُواْ لِي فَٱعْتَزِلُونِ: و اگر به من ايمان نياوريد پس از من كنارهگيرى كنيد
مثال: فَلَمَّا ٱعْتَزَلَهُمْ وَمَا يَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ: پس هنگامى كه از آنان و آنچه جز خدا مىپرستيدند، كناره گرفت
فَٱعْتَزِلُواْ ٱلنِّسَآءَ فِي ٱلْمَحِيضِ: پس، از زنان در حال حيض كنارهگيرى كنيد
مَعزول: برکنار شده، جمع آن می شود مَعزولون
مثال: إِنَّهُمْ عَنِ ٱلسَّمْعِ لَمَعْزُولُونَ: بىترديد آنها از شنيدن [وحى] منع [ برکنار] شدهاند
مَعْزِل: کنار، گوشه
مثال: وَنَادَىٰ نُوحٌ ٱبْنَهُۥ وَكَانَ فِي مَعْزِلٍ: و نوح پسرش را كه در كنارى بود، صدا زد